22 3 16: een stiltemoment

Zelf zat ik een jaar geleden op de trein toen ik iemand aan een medereiziger hoorde vragen of ze het gehoord had van Zaventem. Het klonk zo beangstigend dat ik onmiddellijk mijn Fairphone bovenhaalde om op nieuwssites te ontdekken dat angst werkelijkheid geworden was. En Maalbeek moest op dat tijdstip nog volgen.

De aanslagen hebben een stroom aan berichten, reacties, getuigenissen en wat nog meer losgemaakt. Ook vandaag, een jaar later, ontstaat opnieuw een nationale hypnose. Er is een nood aan gezichten, aan verhalen: de Indische stewardess Nidhi Chaphekar van de iconische foto vertelt in alle media wat ze een half jaar geleden ook al verteld heeft, Eva Daeleman schrijft in Het jaar van de hond over haar verwerkingsproces – ik zit opnieuw op de trein terwijl ik dit schrijf en het meisje tegenover mij is haar boek aan het lezen –, David Van Reybrouck tekent op hoe Mohamed El Bachiri met zijn boek een jihad van liefde “zijn overleden vrouw [wil] eren en pleiten voor meer reflectie”, om de Metro te citeren.

Ik heb me ook onmiddellijk aangesproken gevoeld om iets te doen met de aanslagen. Om er door middel van tekst mijn emoties mee te kanaliseren. Maar ik wou niet één stem laten horen, maar vele stemmen door elkaar, vele kanten tegelijk. Alleen waren er zoveel stemmen dat ik ertegenop zag om die in mijn eentje te verzamelen en ermee aan de slag te gaan.

Uiteindelijk ontstond er een andere piste, eentje waarin we met meerdere mensen samen eraan zouden werken. Voor het Basisjaar Literair Schrijven ontwikkelde ik een workshop ‘Taal en tekst’ waarin we conceptuele schrijfmethodes zouden leren gebruiken. Ik koos als werkmateriaal de vele teksten rond de aanslagen: zo’n 3.000 (alleen Nederlandstalige) artikels verzamelde ik ter voorbereiding van de workshop, afkomstig uit kranten en het internet. Tijdens de workshop maakten we dan door selectie van zinnen of hele teksten en door toepassing van technieken van Burroughs, Bernstein, flarf, Leehto, Spahr en nu en dan een hintje eigen creativiteit een hele reeks teksten. We hebben de sterkste teksten verzameld in een krantje dat de anagrammatische titel Zeebaken / Tamme val meekreeg en dat elke bezoeker aan de Schrijfdag nu zaterdag gratis meekrijgt.

Ik heb zelf ook geschreven tijdens de workshop, twee lange teksten, maar die zijn niet in het krantje terechtgekomen. Daar waren ze te lang voor en ik wou voorrang geven aan de deelnemers. Een van die twee teksten heb ik ‘een stiltemoment’ genoemd, vormgegeven en in een pdf gegoten. Wat het ontstaansproces van de tekst betreft: de methode is flarfachtig, de zoektermen waren ‘gebed’ en ‘metaal’.

Ik heb niet het gevoel dat ik al alles heb kunnen vatten wat ik wou vatten rond die aanslagen, maar de laatste twee maanden zijn ook een intense periode geweest. Misschien doe ik hier later nog meer mee, maar daar ga ik mij nu even niet op pinnen. Vandaag is het terug tijd om de echte getuigen aan het woord te laten.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *